Upamiętnienie 80. Rocznicy Tragedii Górnośląskiej

W związku ze zbliżającymi się obchodami upamiętniającymi 80. Rocznicę Tragedii Górnośląskiej zapraszamy do udziału w wydarzeniu:

6 lutego 2025 r. (czwartek) o godz. 17:00

Art CK przy ul. Witosa 6 w Knurowie

- Spotkanie z dr. Sebastianem Rosenbaumem oraz dr. Dariuszem Węgrzynem: "Rok zerowy. 1945 na Górnym Śląsku"

1945 to jedna z najbardziej przełomowych dat w światowej historii, dla znacznej części Górnego Śląska mająca gorzki wymiar historyczna cezura. Tu właśnie ostatnie momenty II wojny światowej przybrały wyjątkowo tragiczny obrót. Dziesiątki tysięcy pomordowanych, deportowanych, zgwałconych, zrujnowany przemysł, zniszczone miasta – i to wszystko w zaledwie kilka miesięcy, a nawet tygodni: to bilans, z którego region nie potrafił się otrząsnąć przez dekady. Dlatego nie dziwi, że jednym z centralnych punktów górnośląskiej pamięci zbiorowej są właśnie wydarzenia roku 1945. Szczególnie mocno wbiły się one w pamięć społeczności zachodniej części Górnego Śląska, tej, która przed 1939 rokiem była częścią Rzeszy Niemieckiej, z Bytomiem, Gliwicami, Zabrzem, Opolem i Raciborzem. Wkroczenie Armii Czerwonej przybrało tutaj najbardziej brutalny charakter – dla Sowietów Górny Śląsk był bowiem bramą do „przeklętej Germanii”. Nie można było liczyć na litość zwycięzców.

W trakcie spotkania panoramę wydarzeń zimy i wiosny 1945 r. przedstawi dr Sebastian Rosenbaum (Instytut Pamięci Narodowej, Oddział w Katowicach). Drugą częścią spotkania będzie dyskusja wokół opublikowanej zaledwie kilka tygodni wcześniej książki dr. Dariusza Węgrzyna (Śląskie Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach) „Internirung” – pierwszej naukowej monografii deportacji Górnoślązaków do Związku Sowieckiego. To słowo „internirung” było określeniem stosowanym przez Górnoślązaków na określenie zatrzymania (internowania) i wywózki do pracy przymusowej ok. 46 tys. mieszkańców regionu. Książka ukazała się nakładem Wydawnictwa Instytut Pamięci Narodowej. Podczas spotkania będzie możliwość nabycia publikacji.

O prowadzących:

- Sebastian Rosenbaum – historyk; doktor nauk humanistycznych, pracownik naukowy Oddziałowego Biura Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach. Główne zainteresowania badawcze: historia Górnego Śląska w XIX i XX w., szczególnie stosunki polityczne, wyznaniowe, kulturalne i narodowościowe; aparat represji na Górnym Śląsku po 1945 r.; mniejszość niemiecka w II Rzeczypospolitej. Należy do redakcji periodyku IPN „CzasyPismo / o historii Górnego Śląska” oraz pisma „Głos. Biuletyn ŚCWiS”. Zasiada w radach: Muzeum w Gliwicach, Biblioteki Śląskiej w Katowicach i Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej w Opolu. Stale współpracuje ze Śląskim Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach. Członek Historische Kommission für Schlesien oraz Kommission für die Geschichte der Deutschen in Polen. Opublikował ostatnio m.in. Między katolicyzmem i nacjonalizmem. Związek Niemieckich Katolików w Polsce w województwie śląskim 1923–1939 (2020); Rok 1918 na Górnym Śląsku. Przełom społeczno-polityczny i jego konsekwencje (redakcja, 2020); Rok 1919 na Górnym Śląsku. Czas eskalacji konfliktów (redakcja z Krzysztofem Gwoździem, 2021); Rok 1920 na Górnym Śląsku. Alianci – kampania plebiscytowa – powstanie (redakcja ze Zbigniewem Gołaszem, 2022); Die Volksabstimmung in Oberschlesien 1921. Nationale Selbstbestimmung oder geopolitisches Machtspiel? (redakcja z Davidem Skrabanią, 2023); wydał wraz z Mirosławem Węckim dwa tomy przemówień Wojciecha Korfantego w Sejmie Śląskim (1922–1935) (2022, 2023).

- Dariusz Węgrzyn – historyk; doktor nauk humanistycznych, pracownik Śląskie Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach, wcześniej Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej oraz Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Katowicach. Specjalizuje się w dziejach najnowszych, szczególnie w powojennej historii Górnego Śląska. Wśród publikacji: Od pierwszego strajku do „Trzeciego Szeregu". NSZZ „Solidarność" Region Podbeskidzie (1980–1983). Opis konfliktu politycznego. Stworzył bazę danych osób deportowanych do ZSRR z Górnego Śląska w 1945 roku, którą opublikował Księga aresztowanych, internowanych i deportowanych z Górnego Śląska do ZSRR w 1945 roku. Tom 1-3. Jego najnowsza książka to „Internirung” Deportacja mieszkańców Górnego Śląska do ZSRS na tle wywózek niemieckiej ludności cywilnej z Europy Środkowo – Wschodniej do sowieckich łagrów pod koniec II wojny światowej.

Szczególne podziękowania kierujemy do Pana Piotra Koja ze Stowarzyszenia Pamięci Tragedii Śląskiej 1945, który pomógł nam w zaproszeniu obu Panów na spotkanie.

Informujemy o możliwości zakupu za gotówkę książki dr Wegrzyna w promocyjnej cenie 50 zł